สืบสานงานจักสาน จากปราชญ์สู่คนรุ่นใหม่ที่บ้านเฉลิมราชย์ จ.อุตรดิตถ์

...ไออุ่นกรุ่นๆ ของข้าวเหนียวนึ่งใหม่ ค่อย ๆ ลอยขึ้นจากหวด
กลิ่นหอมละมุนคลอไปกับเส้นตอกไม้ไผ่ที่ขัดสานอย่างประณีต
สะท้อนภูมิปัญญาและร่องรอยชีวิตของผู้คนที่สืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่น...

วันนี้เราเดินทางไปยังหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่เงียบสงบในอ้อมกอดของขุนเขา ณ หมู่บ้านเฉลิมราชย์ จ.อุตรดิตถ์ ที่ซึ่งภูมิปัญญา “งานจักสาน” ไม่ได้เป็นเพียงแค่งานฝีมือเพื่อทำข้าวของเครื่องใช้ แต่เป็นเครื่องย้อนเวลาที่ถักทอเรื่องราวของผู้คนเข้ากับวิถีชีวิตอย่างแนบแน่น

“ตาคณิต” ปราชญ์ชาวบ้านหนึ่งในผู้เชี่ยวชาญงานจักสาน เล่าด้วยน้ำเสียงเรียบง่ายแต่เปี่ยมความหมายว่า “การสาน 'หวด' นึ่งข้าวเหนียว จำเป็นต้องใช้ 'ไม้ข้าวหลาม' เพราะไผ่ชนิดนี้มีปล้องยาวตรง เยื่อด้านในบาง เนื้อไม้ไม่หนา ทำให้ความร้อนกระจายสม่ำเสมอ ข้าวเหนียวจึงสุกนุ่มพอดี ต่างจากงานจักสานประเภทอื่น ไม่ว่าจะเป็นกระด้ง ตะกร้า หรือกระติบข้าวเหนียว ที่ต้องเลือกใช้ 'ไม้บง' แทน" องค์ความรู้เหล่านี้ไม่ได้เกิดจากตำรา หากเกิดจากการสังเกต ทดลอง และเรียนรู้ร่วมกับธรรมชาติมาเป็นเวลานาน เป็นหัวใจที่ซ่อนอยู่ในงานจักสานทุกชิ้น

คุณค่าที่ถักทอผ่านเส้นตอก

ตาคณิตได้ออกแบบหวดนึ่งข้าวในแบบของตนเอง ด้วยขอบด้านบนที่ “งุ้มเข้า”ไม่ใช่เพื่อความงาม หากเกิดจากความเข้าใจในการใช้งานอย่างลึกซึ้ง ช่วยให้การกลับข้าวเหนียวขณะนึ่งทำได้สะดวกยิ่งขึ้น นอกจากนี้ ยังต่อยอดงานจักสานให้สอดคล้องกับยุคสมัย ด้วยการสร้างสรรค์ชิ้นงานขนาดเล็ก เช่น ข้องน้อย ไซน้อย เพื่อเป็นของที่ระลึกให้ภูมิปัญญาดั้งเดิมได้เดินทางออกไปไกลกว่าชุมชน/p>

อีกฟากหนึ่งของหมู่บ้าน “แม่อ้อ” ปราชญ์ผู้เชี่ยวชาญการสาน “กระติบ” ข้าวเหนียว เล่าย้อนความทรงจำว่า “เริ่มเรียนรู้จากพ่อแม่ตั้งแต่อายุเพียง 11 ปี แม้ในวันแรกจะรู้สึกว่ายากและท้อ แต่เพราะใจรัก จึงค่อย ๆ เรียนรู้จนทำได้” วันนี้แม่อ้อเปิดบ้านเป็นพื้นที่เรียนรู้ ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้ผู้ที่สนใจโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย

“น้องมิ้น” เด็กหญิงวัย 11 ปี เปรียบเสมือนหน่ออ่อนที่เติบโต เธอได้เรียนรู้พื้นฐานงานจักสานจากปราชญ์ทั้งสองท่าน ผ่านการสนับสนุนของมูลนิธิ ซี.ซี.เอฟ.ฯ ที่ไม่ได้มอบเพียงทุนการศึกษา แต่ยังมอบโอกาส ความมั่นใจ และพื้นที่ให้เด็กได้ทำในสิ่งที่รัก “หนูได้รับโอกาส ในการเข้ามาเป็นครอบครัว ซี.ซี.เอฟ. ทำให้ กล้าคิด กล้าทำ หนูตั้งใจจะพัฒนาฝีมือ ออกแบบผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายมากขึ้นค่ะ เพื่อสักวันหนูประสบความสำเร็จแล้ว หนูจะได้กลับมาถ่ายทอดให้น้อง ๆ และรักษาอัตลักษณ์งานจักสานให้คงอยู่ไปนาน ๆ ค่ะ”

เผยแพร่เมื่อ : 6 กรกฎาคม 2569

ร่วมสนับสนุนเงินบริจาค

#มูลนิธิซีซีเอฟ #CCF #ลดหย่อนภาษี #บริจาคออนไลน์ #E-donation #บริจาค e-donation #อุปการะเด็ก #เพาะรัก #เด็กด้อยโอกาส
#บริจาค โครงการอื่น ๆ